Trang chủ › Bài viết › Người mua
Người muaMua nhà đất của người lớn tuổi, người đang bệnh: chữ ký lúc không minh mẫn có thể bị tuyên vô hiệu, người mua kiểm gì?
Ngày 21/11/2026 · Đọc khoảng 5 phút · Yến Nhà Đất
Em là đại diện chủ đầu tư, tư vấn sản phẩm theo nhu cầu từng khách, nên em đứng phía bán. Có những căn nhà, thửa đất mà người đứng tên trên sổ đã lớn tuổi, đang nằm viện hoặc bệnh lâu năm, con cháu đứng ra lo việc bán. Người mua thường chỉ để ý sổ có thật không, giá có hợp không. Nhưng còn một chuyện ít ai hỏi: lúc ký, người đứng tên có thật sự hiểu mình đang ký gì không? Bài này em tóm điều Bộ luật Dân sự 2015 nói về chuyện đó và những việc người mua nên kiểm. Đây là hướng dẫn chung, trường hợp cụ thể cô chú anh chị nên hỏi công chứng viên hoặc luật sư.

Lớn tuổi có phải là không được bán nhà?
Không. Tuổi cao tự nó không làm mất quyền bán tài sản của mình. Điều luật quan tâm là người đó có nhận thức và làm chủ được hành vi lúc ký hay không.
Bộ luật Dân sự 2015 có hai tình huống cần phân biệt:
- Người đã bị tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự (Điều 22). Tòa ra quyết định này khi một người do bệnh tâm thần hoặc bệnh khác không nhận thức, làm chủ được hành vi, dựa trên kết luận giám định pháp y tâm thần. Với người này, giao dịch phải do người đại diện theo pháp luật xác lập, thực hiện thay.
- Người chưa bị tuyên bố gì, vẫn có năng lực hành vi, nhưng đúng thời điểm ký thì không nhận thức, làm chủ được hành vi của mình (Điều 128). Ví dụ người đang hôn mê, lẫn nặng, hoặc đang trong cơn bệnh.
Ký lúc không minh mẫn thì hợp đồng có hiệu lực không?
Điều 128 quy định: người có năng lực hành vi dân sự nhưng đã xác lập giao dịch vào đúng lúc không nhận thức và làm chủ được hành vi của mình thì có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch đó vô hiệu.
Điều 125 nói về giao dịch do người mất năng lực hành vi dân sự (và một số người khác) tự xác lập: theo yêu cầu của người đại diện, tòa án tuyên bố vô hiệu nếu luật yêu cầu giao dịch đó phải do người đại diện xác lập hoặc đồng ý. Mua bán nhà đất không thuộc nhóm "nhu cầu thiết yếu hằng ngày" mà điều này loại trừ.
Thời hiệu để yêu cầu tuyên vô hiệu trong các trường hợp từ Điều 125 đến Điều 129 là 02 năm, theo Điều 132. Hết thời hiệu mà không ai yêu cầu thì giao dịch có hiệu lực. Mốc bắt đầu tính tùy từng trường hợp, nên cụ thể thì cô chú anh chị hỏi luật sư.
Nếu hợp đồng bị tuyên vô hiệu, các bên phải hoàn trả cho nhau những gì đã nhận. Em đã viết kỹ phần hậu quả này ở bài Ghi giá thấp hơn giá thật trên hợp đồng. Người mua lúc đó mất thời gian, có thể vướng tranh chấp kéo dài, dù tiền đã trả.
Con cháu ký thay có được không?
Chỉ được khi có căn cứ đại diện hợp lệ:
- Người đứng tên còn minh mẫn thì có thể ủy quyền bằng văn bản công chứng cho con cháu. Người mua kiểm giấy ủy quyền như em đã hướng dẫn ở bài Mua đất từ người được ủy quyền.
- Người đứng tên đã không còn nhận thức được thì việc ủy quyền lúc đó cũng có vấn đề. Lúc này thường phải qua thủ tục tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự, rồi người đại diện theo pháp luật mới thực hiện giao dịch. Thủ tục này cô chú anh chị nên hỏi luật sư.
- Con cháu "nói là được cha mẹ đồng ý" nhưng không có giấy tờ: người mua không nên xuống tiền.
Người mua nên kiểm gì trước khi ký?
- Gặp trực tiếp người đứng tên trên sổ, nói chuyện vài câu xem họ có biết đang bán căn nào, giá bao nhiêu, bán cho ai không.
- Ký tại văn phòng công chứng. Việc ký có công chứng viên chứng kiến, và theo Điều 6 Luật Công chứng 2024, văn bản công chứng có giá trị chứng cứ. Nếu người đứng tên không đi được, hỏi văn phòng công chứng về việc công chứng ngoài trụ sở.
- Hỏi thẳng: người đứng tên có đang điều trị bệnh ảnh hưởng tới nhận thức không, có quyết định nào của tòa án về năng lực hành vi không.
- Kiểm người cùng đứng tên: sổ ghi vợ chồng, hộ gia đình thì phải đủ chữ ký. Xem bài Sổ chỉ đứng tên chồng hoặc vợ.
- Chuyển khoản vào tài khoản của chính người đứng tên, ghi rõ nội dung, giữ sao kê.
- Thấy dấu hiệu bất thường, ví dụ con cháu không muốn cho gặp người đứng tên, nên dừng lại hỏi luật sư trước.
Em không khuyên nên mua hay nên chờ và không dự báo giá. Cô chú anh chị muốn em tư vấn sản phẩm có giấy tờ rõ ràng theo nhu cầu gia đình, mời nhắn Zalo 0866 249 394.
Nguồn: Điều 22 Bộ luật Dân sự 2015 · Điều 125 · Điều 128 · Điều 132 · Luật Công chứng 2024 (Điều 6)
Cô chú anh chị cần hỏi thêm? Nhắn Zalo em, kể cả ngoài giờ hành chính.
Nhắn Zalo 0866 249 394 Xem nhà đang bánBài viết là thông tin chung để tham khảo, không thay cho tư vấn của luật sư, công chứng viên hay ngân hàng. Quy định và lãi suất có thể thay đổi; cô chú anh chị kiểm tra lại với cơ quan, đơn vị liên quan trước khi quyết định.


